สุดยอดงานวิจัย มศว เรื่องของ “สิ่งทอไทย”

ผ้าและสิ่งทอ ผูกพันกับชีวิตคนเราตั้งแต่เกิดจนตายทุกเชื้อชาติศาสนา ไม่ว่าจะเป็นการใช้ผ้าเพื่อเป็นเครื่องนุ่งห่มในวิถีชีวิตปกติประจำวันหรือแม้แต่ผ้าในพิธีกรรมต่างๆ แต่ในอีกมิติหนึ่งก็มีการศึกษา มีงานวิจัยเกี่ยวกับผ้าหรือสิ่งทอ เพื่อเพิ่มคุณค่า เพิ่มมูลค่า ต่อยอด ให้กับผ้าที่มีเอกลักษณ์ท้องถิ่นตลอดจนเกิดการสร้างนวัตกรรมให้กับแบรนด์เสื้อผ้าสมัยใหม่
งานวิจัยเกี่ยวกับเรื่องของผ้าหรือสิ่งทอที่นับว่าเป็นสุดยอดของงานวิจัยด้านนี้ วันนี้ได้รวบรวมมานำเสนอ แต่มิได้หมายความว่างานวิจัยด้านนี้เรื่องอื่นๆ จะไม่โดดเด่นเจ๋งสุดยอด เพียงแต่จะขอทยอยนำมาบอกเล่าในภายหลัง
ว่ากันที่งานวิจัยที่มีอาจารย์ ดร.บุญอารักษ์ รักษาวงษ์ เป็นหัวหน้าโครงการ เรื่องแรกในที่นี้ คือ การพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าไหมไทยทำสะอาดตัวเองสู่ Premium OTOP กลุ่มอาชีพพันฝ้าย ชุมชนทอผ้าไหมบ้านครัวเหนือ   “เป็นการทำงานร่วมกับวิทยาศาสตร์สิ่งทอเพื่อแปรรูปและเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ผ้าไหมของกลุ่มอาชีพพันฝ้าย ชุมชนบ้านครัวเหนือ มีคุณสมบัติทำความสะอาดตัวเองได้ (Self-cleaning) ด้วยวัสดุเชิงประกอบไทเทเนียมออกไซด์และซิลิกาไดออกไซด์ เพื่อออกแบบผลิตภัณฑ์เครื่องแต่งกายผ้าไหมไทยร่วมสมัยสู่ Premium OTOP การเพิ่มมูลค่าโดยใช้ความคิดสร้างสรรค์ทำให้ได้สิ่งใหม่หรือพัฒนาต่อยอดสิ่งที่มีอยู่เดิม โดยสิ่งที่ได้จะได้คือผลิตภัณฑ์แฟชั่นทำจากผ้าไหมที่สามารถทำความสะอาดสิ่งสกปรกด้วยตัวเองภายใน 24 ชั่วโมง เป็นกระบวนการออกแบบผลิตภัณฑ์แฟชั่นต้นแบบที่ได้จากกระบวนการวิจัยทางด้านนวัตกรรมการออกแบบกับเทคโนโลยีใหม่ที่ผ่านกระบวนการวิจัยมาต่อยอดเพื่อเพิ่มมูลค่าเชิงพาณิชย์ สอดคล้องแนวคิดการเพิ่มมูลค่าโดยใช้ความคิดสร้างสรรค์ตามแนวนโยบายไทยแลนด์ 4.0

ส่วนโครงการ การพัฒนาเฉดสีย้อมธรรมชาติจากภูมิปัญญาผ้าไหมโฮล สู่การต่อยอดนวัตกรรมผลิตภัณฑ์สิ่งทอไหมแบรนด์ เติมเต็มสตูดิโอ นั้น เป็นการศึกษาและพัฒนาองค์ความรู้เรื่องการย้อมสีธรรมชาติจากผ้าโฮลมาสู่กระบวนการออกแบบสิ่งทอร่วมสมัย เพื่อความเหมาะสมของคอลเล็คชั่นแบรนด์เติมเต็มสตูดิโอ การวิจัยนี้ได้เฉดสีที่ได้จากการสังเคราะห์ข้อมูลทางภูมิปัญญาของผ้าโฮลจากการทดลองย้อมเส้นไหม สร้างเฉดสีธรรมชาติของผ้าโฮล การทดลองตามสัดส่วนตามที่นักวิจัยได้กำหนดและทดลองย้อมสีธรรมชาติขั้นที่ 2 เพื่อให้ได้เฉดสีที่มีความหลากหลาย สามารถสร้างเฉดสีให้เป็นแนวทางสำหรับการเลือกสีใช้ในงานออกแบบสิ่งทอและสามารถสร้างวงจรเฉดสีย้อมธรรมชาติตามวงจรสีระบบสากลได้ เฉดสีที่ได้สามารถเป็นองค์ความรู้ภูมิปัญญาที่สามารถนำไปต่อยอดผลิตภัณฑ์สิ่งทอได้จริง”

งานวิจัยของผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รวิเทพ มุกสิกะปาน เรื่อง การพัฒนาลวดลายพิมพ์กัดผ้าหม้อห้อม ผสมเทคโนโลยีการปักผ้า สู่เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายบุรุษแบรนด์ ขวัญโย กล่าวว่า “เสื้อผ้าแบรนด์ขวัญโย มีการออกแบบเน้นการใช้งานที่เหมาะสมกับสรีระคนเอเชียและคนไทย มุ่งเน้นการตัดเย็บที่มีคุณภาพ รูปแบบที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวจึงหยิบใช้วัสดุท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว อย่าง “ผ้าหม้อห้อม” (ในชื่องานวิจัย เขียนคำว่า ม่อฮ่อม แต่จากการสอบถามผู้เชี่ยวชาญภาษาถิ่นล้านนา และปราชญ์แห่งล้านนา ศาสตราจารย์ ดร.อุดม รุ่งเรืองศรี ผู้ทำพจนานุกรมภาษาล้านนา ได้ให้คำอธิบายว่า คำว่า ม่อฮ่อม ที่ใช้เขียนกันแพร่หลายนั้นที่ถูกต้องต้องเขียนว่า หม้อห้อม ซึ่งคำว่าหม้อก็คือหม้อดินที่ใช้ย้อมผ้า ส่วนคำว่า ห้อม นั้นคือต้นไม้ชนิดหนึ่งที่ให้สีน้ำเงินครามหรือสี Indigo คล้ายกับกับต้นคราม มิใช่คำว่า ฮ่อม หรือ ฮ้อม อย่างที่ใช้กันผิดๆ ) มาร่วมใช้ในงานออกแบบและมีการออกแบบที่หลากหลาย สามารถตอบโจทย์ได้กับทุกไลฟ์สไตล์ ลวดลายของ
แบรนด์ขวัญโยเกิดจากการนำภูมิปัญญาที่บ้านเกิดมาพัฒนาร่วมกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ คือ การนำผ้าหม้อห้อมมาออกแบบลวดลายด้วยเทคนิคการพิมพ์กัด ใช้เทคโนโลยีการปักด้วยมือและจักรปักทับลงไปให้เกิดลวดลายใหม่ที่มีมิติของชิ้นงานมากขึ้น ลวดลายที่ใช้เป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบ ได้รับมาจากสัตว์ต่างๆ ที่คุ้นเคยแต่เด็กเพราะความที่เป็นคนต่างจังหวัด จึงมีความผูกพันกับธรรมชาติ นำมาออกแบบและพัฒนาลวดลายจนเกิดเป็นเอกลักษณ์ของเสื้อผ้าแบรนด์ขวัญโย”

อาจารย์ ดร.วรฐ ทรัพย์ศรีสัญจัย  หัวหน้าโครงการวิจัยเรื่อง การออกแบบและพัฒนาลวดลายพิมพ์แฟชั่น ผสมเทคโนโลยีการปักสามมิติ สู่ผ้าสำหรับผลิตภัณฑ์ตกแต่งบ้าน แบรนด์ Surreal Objects กล่าวว่า “งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาลวดลายพิมพ์สำหรับเครื่องแต่งกายมาต่อยอดสร้างเป็นผลิตภัณฑ์สินค้าในกลุ่มใหม่ที่ตอบสนองไลฟ์สไตล์ของลูกค้าผู้ให้คุณค่ากับการใช้ชีวิตกับรูปแบบการอยู่อาศัยสมัยใหม่ ผลิตภัณฑ์ตกแต่งบ้านที่ผลิตจากผ้าผสานเทคโนโลยีการพิมพ์ดิจิตอลและปักตกแต่งด้วยคอมพิวเตอร์ ทำให้เกิดลวดลายสามมิติ นูนสูง นูนต่ำ รวมถึงการผสมวัสดุตกแต่งพื้นผิวที่ผลิตด้วยจักรระบบอุลทราโซนิค โดยจะผสานเทคนิคต่างๆ เข้าด้วยกันเพื่อสร้างมิติ ความน่าสนใจในลวดลายและผิวสัมผัส เป็นการเพิ่มมูลค่าของสินค้า เป็นผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่มีในท้องตลาด ขยายตลาดไปยังกลุ่มประเทศ AEC ที่มีความต้องการสินค้าประเภทไลฟ์สไตล์มากขึ้นเรื่อยๆ ในอนาคต

โครงการวิจัย เรื่อง การพัฒนาและออกแบบสิ่งทอป้องกันมดจากผ้ามัดหมี่สำหรับโต๊ะอาหาร ซึ่งมี อาจารย์
ดร.กรกลด  คำสุข เป็นหัวหน้าโครงการ  กล่าวว่า “งานวิจัยนี้ศึกษาเอกลักษณ์ลวดลายผ้ามัดหมี่ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวน ตำบลหินปัก อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี  เพื่อสร้างการตลาดของผลิตภัณฑ์ เพื่อเพิ่มเทคโนโลยีไมโครเอนแคปซูเลชั่นในการผนึกสารสกัดจากสมุนไพรที่มีฤทธิ์ป้องกันแมลงประเภทมด ลงบนสิ่งทอ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับการพัฒนาและออกแบบสิ่งทอป้องกันมดจากผ้ามัดหมี่สำหรับโต๊ะอาหาร เพิ่มความสามารถในการพึ่งพาตนเอง สร้างงาน สร้างโอกาส เสริมสร้างรายได้ให้กับชุมชนท้องถิ่น โดยได้แรงบันดาลใจในการออกแบบลวดลายผ้ามาจากเอกลักษณ์ของลพบุรี คือ ลิง เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ พระปรางค์สามยอด มาใช้ในการออกแบบลวดลายร่วมกับการเลือกใช้คู่สีในการทอผ้าที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวน ให้ลวดลายทันสมัยเหมาะกับสิ่งทอป้องกันมดจากมัดหมี่สำหรับโต๊ะอาหาร โดยใช้เทคนิคการทอผ้ามัดหมี่ ใช้เส้นไหมแท้ทอผสมเส้นไหมประดิษฐ์”

นี่คือตัวอย่างเพียงบางส่วนของงานวิจัยที่ว่าด้วยเรื่องของผ้าหรือสิ่งทอของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒของเรา ที่ได้ส่งผลต่อการช่วยพัฒนายกระดับมาตรฐานงานวิจัย และการสนับสนุนนโยบายไทยแลนด์ 4.0 เศรษฐกิจสร้างสรรค์ของรัฐบาล ช่วยให้ชุมชนผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ต้นทางได้มีรายได้ ช่วยให้เจ้าของแบรนด์ได้สนับสนุนผลิตภัณฑ์ผ้าจากชุมชน สร้างมูลค่าและคุณค่าให้กับสิ่งทอไทยและเป็นการสนับสนุนให้นักวิจัยได้ใช้องค์ความรู้ นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมไปสู่การสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ที่ทันสมัย สู่ การรับใช้สังคมอย่างยั่งยืนตามแนวนโยบายของมหาวิทยาลัย

Share